Lezing-095 - Vervreemding van het ware zelf en de weg terug

Highlights & Notes

Mens zijn is van nature problematisch. Het probleem is dat je in een tussenfase zit. Je bent ontwaakt uit een lagere zijnsstaat – die van plant of dier – waar je verkeerde in een staat van zijn en in harmonie, maar zonder bewustzijn. Maar nu is dat bewustzijn er wel, maar je bent nog niet in een staat van zijn en je bent nog niet in harmonie. Deze tussenfase laat zien in welke strijd de mens verwikkeld is. Met deze strijd hebben niet alleen mensen te maken, die een of ander pad van zelfverwerkelijking volgen, ieder mens, ongeacht zijn ontwikkelingsniveau, hoe hij ook in elkaar zit of waar hij ook mee bezig is, heeft die strijd te voeren.

Bovendien uit de strijd van de mens zich in zijn pogen de obstakels te overwinnen die het resultaat zijn van het niet-bewustzijn.

Alleen als je je bewust wordt van je eigen onwaarheid en niet alleen van de onwaarheid in het algemeen, kun je die tenslotte overwinnen. Alleen door het onwerkelijke in jezelf te ontdekken – je foute conclusies, je schijnoplossingen, je uitvluchten – kom je bij de kern van je wezen.

Alleen als je handelt en reageert vanuit deze kern van je ware wezen krijg je toegang tot en contact met de wezenskern van anderen - of ze nu wel of niet op een soortgelijk pad werken. Dit gebeurt volgens een wet die stelt dat het gelijke elkaar aantrekt en het ongelijke elkaar afstoot, de wet van affiniteit.

Het verwart je dat je je opgelegde misvattingen voor je ware zelf aanziet, eenvoudig omdat je er zo aan gewend bent.

De toestand van zelfvervreemding, van niet echt jezelf zijn, komt zoveel voor en is zo algemeen dat de symptomen ervan niet eens worden opgemerkt. Vele symptomen vallen je eenvoudig niet op omdat ze zo algemeen zijn dat ze als ‘normaal’ gelden.

Eén manier om zelfvervreemding vast te stellen, is door uit te zoeken op welke terreinen van je leven jij je hulpeloos voelt; waar jij je gevangen voelt in situaties die je niet in de hand hebt. Ik heb al meermalen aangegeven dat waar ooit zo’n toestand van hulpeloosheid bestaat er een onderliggend probleem moet zijn, een onopgelost conflict. Nu ga ik een stap verder en ik zeg dat zo’n onopgelost conflict voortkomt uit zelfvervreemding ofwel dat zelfvervreemding het gevolg is van een onopgelost probleem. Hoe je het ook wenst te formuleren, hulpeloosheid, onmacht, verlamming van je vermogens, ze zijn allemaal het gevolg van zelfvervreemding. En dit houdt heel nauw verband met je onopgeloste problemen die op misvattingen berusten.

Als ik zeg dat je door echt jezelf te zijn meester over je leven wordt, doel ik daarmee niet op een dwangmatig altijd willen winnen en nooit van het verlangde kunnen afzien. Ik bedoel ermee dat je, doordat je maar weinig innerlijke problemen en daardoor weinig misvattingen hebt, je krachten constructief en productief gebruikt. Je laat ze niet lam leggen door innerlijke ongeregeldheden. De rijkdom van je geest, van jou als menselijk individu, kan zich dan volledig ontplooien. Als je in een moeilijke situatie zit, gebruik je je kracht om de juiste oplossing te vinden - want er is altijd een oplossing. Je hoeft hem alleen maar te zien.

Als je jezelf, anderen en het leven niet vervormd waarneemt, maar in overeenstemming met de werkelijkheid, maak je in jezelf de weg vrij voor al die heilzame krachten zoals rede, liefde, begrip, inzicht.

Op die manier vind je een oplossing voor elk probleem en blijkt achteraf juist dat probleem een opstapje om je verder te helpen.

Dit stadium kun je alleen bereiken als je je niet door onvervulde wensen uit het veld laat slaan. Hoe komt dat als het wél gebeurt? Omdat je jezelf en anderen op zo’n verwrongen manier waarneemt, dat je elke frustratie voelt als een persoonlijke afwijzing, als een bewijs dat je niets voorstelt. Deze houding kom je pas te boven als je volkomen hebt begrepen dat je waarde, je verdiensten, je recht op liefde heus niet in het geding komen doordat je wensen onvervuld blijven.

Maar voor wie van zichzelf vervreemd is, weegt het gefrustreerd worden op zich veel zwaarder dan het feit dat zijn wens niet vervuld of zijn doel niet bereikt wordt. Met andere woorden: de pijn van het niet krijgen wat je wilt, is lang zo erg niet als het feit dat je daarmee ook het ‘bewijs’ geleverd ziet van je waardeloosheid, je ontoereikendheid; dat je geen liefde waard bent - dat je niets bent! Natuurlijk blijft dit onbewust. Je wringt je juist in duizend bochten om je deze gevolgtrekking maar niet bewust te worden.

Pas als je je van dit proces bewust wordt, als je ziet hoe onredelijk je tegen de omstandigheden aankijkt, ben je in staat

1. de werkelijkheid waar te nemen en dus je ware zelf te ontdekken en

2. je niet meer vervreemd te voelen van je ware zelf. En pas dan kun je ook de uiterlijke omstandigheden veranderen.

• Je angst voor mislukking is niet zo hevig vanwege dat mislukken zelf, maar omdat het voor jou impliceert dat je falen je minderwaardigheid aantoont.

• Je angst voor verantwoordelijkheid is niet zo groot omdat je lui zou zijn, maar omdat falen bij het vervullen van je verantwoordelijkheden suggereert dat je zelf niets waard bent.

Als je eenmaal ziet dat het zo bij jou werkt, als je deze misvorming eenmaal echt ervaart, groei je er ten slotte bovenuit. En daarmee wordt je vermogen om deze dingen in hun juiste proporties te zien en te beleven steeds groter en krijg je toegang tot je ware zelf. Je hoeft niet langer een masker op te houden en zodoende te vervreemden van de kern van je eigen wezen. Je gaat datgene in jezelf verwerkelijken wat tot dan toe alleen als mogelijkheid aanwezig was. Dit alles kan alleen gebeuren als je de façades vaarwel zegt en terugkeert tot de kern van je wezen.

Het komt niet in je op daar te kijken waar je zoveel oplossingen zou kunnen vinden. Je verkiest hulpeloos te blijven en al je eigen macht, kracht en vermogens buiten jezelf te plaatsen. En zo ben je nooit in staat iets op te lossen.

Wie niet van zichzelf is vervreemd, ervaart de rijkdom van zijn eigen persoonlijkheid. Hij ervaart zijn eigen kracht. Hij heeft vertrouwen in zichzelf, omdat hij kan loslaten en aldus vrij is van angst of obsessies. Hij kan met zichzelf opschieten, heeft voeling met de kern van zijn wezen, en kan daardoor ook met anderen opschieten. Dit alles gebeurt zonder zichzelf te overschatten. Hij hoeft geen roem en volmaaktheid en daarom kan hij de grenzeloze rijkdom van zijn wezen inzetten. Dat houdt in:

“Ik ben sterk. Ik heb velerlei mogelijkheden in me en als er van buitenaf moeilijkheden rijzen, kan ik die te boven komen door ze eerst volledig onder ogen te zien en vervolgens door mijn bereidheid ze eerlijk het hoofd te bieden, niet slechts oppervlakkig noch ter wille van de schone schijn. Ik hoef niet geweldig te zijn. Ik hoef niet magnifiek of uitzonderlijk te zijn. Ik ben een gewoon mens zoals er zoveel zijn, maar als mens beschik ik over geweldige talenten die ik tot nu toe ongebruikt liet. Deze talenten kunnen zich niet uitdrukken en ontplooien zolang ik buiten de werkelijkheid leef door mijn vervormde manier van kijken. Ze zijn er, maar ze kunnen alleen zichtbaar worden wanneer mijn beeld van de werkelijkheid waarheidsgetrouwer wordt.”

Wie vervreemd is, ervaart zichzelf als of te klein of te groot, heen en weer geslingerd tussen deze twee vervormingen. Anderen maken dat hij zich of waardeloos en afhankelijk voelt, of ze bezorgen hem een opgeblazen ego. Dit gaat zo ongemerkt dat je het niet meteen in de gaten hebt. Verstandelijk weet je wel beter, maar je bent je volstrekt niet bewust dat anderen zo’n uitwerking op je gevoel hebben. Het vraagt nogal wat aan innerlijke boekhouding en observatie voor je je ook bewust wordt van wat er al zo lang in je omging.

Wie leeft vanuit zijn ware zelf, voelt zich niet meer of minder dan anderen. Hij kan hun tekortkomingen opmerken, maar dit betekent niet dat hij zich daardoor meer voelt. Hij kan ook kwaliteiten in anderen zien die hij zelf mist, maar dat wil niet zeggen dat hij zich minder voelt.

Om kort te gaan, als er sprake is van zelfvervreemding, is de invloed van anderen op jou in overeenstemming met je eigen problemen. Je beleeft hen niet in hun eigen werkelijkheid.

Hoe kun je van het leven genieten en er de rijkdom van ondergaan, als je waarneming zo sterk versluierd is? Alleen als je jezelf bent, kun je gelukkig zijn.

Maar laat me je dit verzekeren, vrienden: het moment waarop je ogen opengaan voor de onwerkelijkheid waarin je leeft, en je echt ziet hoe weinig contact je hebt met jezelf en anderen, hoe vervreemd je van jezelf bent in bepaalde opzichten, betekent een heel wat grotere stap naar de realiteit dan wanneer je jezelf tot die realiteit probeert te forceren voor je er aan toe bent. Met andere woorden, ook hier moet je – zoals altijd – je eerst ten volle bewust worden van de misvorming voor je eruit kunt komen.

Je kunt contact krijgen met je ware zelf, maar pas nadat je ten volle ervaart hoezeer het je daaraan nog ontbreekt.

Neem willekeurig welk probleem dat je nu hebt en kijk ernaar. Bekijk eens hoezeer jij je slachtoffer voelt, ten prooi aan omstandigheden en aan andere mensen. Kijk vervolgens naar het gevoel van frustratie wanneer je naar anderen toe uitdrukking geeft aan je wensen en ideeën. Neem waar hoe onzeker en verward je bent over de kwesties en wat het is wat je werkelijk wilt. En denk na over waar je wel iets kunt veranderen en waar niet.

• Heb je werkelijk alle mogelijkheden al onderzocht die tot je beschikking staan?

• Sta je echt open voor nieuwe ideeën, nieuwe oplossingen?

• Is je innerlijke wil bereid om nieuwe inspiratie te ontvangen teneinde oud zeer te veranderen, veroorzaakt door je eigen gedragslijn?

• Of blijf je erop aandringen dat de oplossing je op een presenteerblaadje wordt aangeboden?

Deze afhankelijkheid zal je niet alleen laten zien hoe vervreemd je bent van jezelf, maar ook dat je op de oude voet voort wilt gaan. Observeer vervolgens je emotionele reacties op anderen en hoe deze jou beïnvloeden.

• Maken ze je kleiner of groter?

• Zie je mensen als complexe wezens met allerlei facetten en met hun eigen kwetsbaarheden, hun eigen worsteling, of zijn ze voor jou, emotioneel gezien, alleen maar meer of minder, beter of slechter, machtiger of minder machtig dan jijzelf?

Als je je onvoldaan voelt over je leven, vraag je dan af of dit komt door het gevoel dat je niet alles doet wat je kunt. Als dat zo is – en anders zou je je nooit onvoldaan voelen over je leven, afgezien van tijdelijke stormen – dan ben je vervreemd van jezelf. Je hebt het in je macht dit te veranderen, stap voor stap, met behulp van dit padwerk. De uitdrukking ‘jezelf vinden’ die we zo vaak gebruiken, zal nu een nieuwe betekenis voor je krijgen. Eigenlijk wil het zeggen: het vinden van je ware zelf. Dit jezelf vinden is alleen mogelijk als je daadwerkelijk iets in jezelf verandert.

Je verandert alleen al door te begrijpen hoe ver je van de werkelijkheid afstaat en hoe vervormd je die nog ziet. Hoe vollediger je begrip is, hoe meer je ook automatisch verandert. Zo’n verandering is gebaseerd op de wetten van de evolutie en organische groei.

Maar er is ook een ander soort verandering die van toepassing is op bepaalde persoonlijkheidsproblemen. Dit soort verandering vraagt om een nieuwe en andere manier van handelen en reageren, nadat er voldoende inzicht en begrip is verworven. Deze verandering gaat minder geleidelijk, maar maakt deel uit van een heel gerichte en nieuwe manier van doen, uiterlijk en innerlijk. Daarvoor moet je besluiten niet langer het oude gedragspatroon te volgen. Het vraagt van jou de wil om je een nieuw patroon eigen te maken. Maar dit krijg je nooit voor elkaar zolang je niet volledig overtuigd bent van de waarde daarvan voor jezelf en voor anderen, zolang het besluit niet volledig uit jezelf voortkomt, maar afkomstig is van een autoriteit buiten je. Heb je eenmaal dit punt bereikt waarop je echt overtuigd bent, dan is een zekere mate van zelfdiscipline nodig. Ook dit is iets heel subtiels en kan gemakkelijk tot misverstanden leiden.

Toch kom je vanaf een bepaald punt niet meer verder zonder voortdurende zelfdiscipline en vastberadenheid, omdat anders oude, ingeroeste gewoontes - ondanks je eigen vrije wil en begrip - niet uitgeroeid kunnen worden. Alleen jijzelf weet of je wel of niet klaar bent voor deze radicale manier van veranderen. Zolang je emotioneel nog twijfelt over de waarde en het nut van deze nieuwe manier, ben je er niet rijp voor. Zolang je hevige angst voelt wanneer je probeert de oude gedragswijze op te geven, ben je er niet aan toe om die helemaal op eigen kracht los te laten en radicaal te veranderen. Probeer dan nog meer verborgen misvattingen aan het licht te brengen en jezelf af te vragen: “Waarom voel ik me zo?” Dat zal altijd iets opleveren, als je met je hele hart naar het antwoord verlangt.

Er kan geen sprake zijn van ware groei en werkelijk geluk als er in de persoonlijkheid niets verandert. Ik weet wat jullie nu denken, maar zeg niet dat verandering niet mogelijk is. Dat is niet waar. Het universum met alles wat het bevat, verandert voortdurend, is voortdurend in beweging. Zelfs je lichaam is niet hetzelfde als enkele jaren geleden. Alles verandert, zelfs in fysiek opzicht. Misschien merk je het niet, ben je je er niet bewust van. Als je steeds samen bent met een levend, groeiend wezen, zie je niet welke groei er plaatsvindt. Alleen achteraf zie je dat. De essentie van het leven is verandering. Zonder verandering geen leven. Niets kan blijven zoals het is. Doet het dat wel, dan is je toestand kritiek. Je bent ongelukkig. Je leeft niet echt. De menselijke strijd komt in belangrijke mate voort uit het feit dat een deel van je op een gezonde en natuurlijke manier doorgroeit, terwijl een ander deel stil blijft staan.

Heb je eenmaal een bepaald stadium bereikt, dan zijn er geen kunstgrepen meer mogelijk om jezelf weer ‘in slaap’ te brengen. Dan moet je meegaan op het ritme van natuur en kosmos. Het enige wat je weer in harmonie kan brengen, is door het steeds vollediger wordende bewustzijn van de werkelijkheid, groei, verandering, op alle niveaus van je wezen. Zeg dus niet dat verandering onmogelijk is. Het is het enige mogelijke, kan ik wel zeggen. Het is het enige organische, natuurlijke scheppingsproces en is daardoor ook in jou aanwezig. Als je op de juiste manier op dit pad werkt, dan breng je voortdurend de substantie in je ziel tot ontdooien die voorheen bevroren was. Je brengt het in beweging en stelt het daardoor in staat zich te ontwikkelen, waardoor uiteindelijk een echte en merkbare verandering plaatsvindt.

We hadden het onlangs nog over jullie behoeften. Om te beginnen heb je er geen flauw benul van, wat je werkelijk nodig hebt. Natuurlijk weet je in theorie wel dat iedereen behoeften heeft, fysiek en anderszins, maar gevoelsmatig ervaar je geen enkele emotionele behoefte.

Zelfs als je op andere punten al aardig ver gekomen bent, kan dit speciale stukje van je bewustzijn nog steeds in nevels gehuld zijn. Pas nadat je je aandacht er uitdrukkelijk op gericht hebt, zul je je ook van dit vage facet bewust worden. Ook dit stukje onechtheid kun je je bewust maken, maar alleen door heel veel eerlijkheid en graafwerk van jouw kant.

Vrienden, als je je buitenste lagen van bewustzijn moet losweken om je valse behoeften op te sporen alvorens je de ware behoeften vindt, is dat dan niet een duidelijk bewijs hoe vervreemd je van jezelf bent? Als je voeling had met je ware zelf, als je in contact stond met de realiteit ervan, zou je je volledig bewust zijn van al je werkelijke behoeften of ze nu wel of niet vervuld werden.

Als je op deze manier doorgaat, krijg je oog voor je ware behoeften. Die ware behoeften kunnen ook weer onderverdeeld worden. Eerst word je je bewust van je behoefte om te ontvangen, of het nu liefde, begrip, nabijheid van anderen is of de creatieve vervulling van je talenten. Naar dit alles streef je middels een ontvangende beweging. In je emotionele beleving lijkt het je dat je iemand of iets nodig hebt die het mogelijk maakt voor je deze behoeften te vervullen door iets – hoe subtiel ook – dat jou wordt gegeven. (Alle behoeften die ik hier noemde, kunnen zoals je weet zowel echt zijn als onecht).

Vervolgens word je je bewust van je behoefte om te geven. Misschien gaat het om dezelfde dingen die ik al noemde, maar voor je gevoel komt het accent anders te liggen. De behoefte om liefde te geven, nog liever dan te krijgen, gaat zich duidelijker in je bewustzijn aftekenen.

Het hangt ervan af of je er iemand voor vindt en zolang dat niet zo is, blijft je verlangen onvervuld. Het enige verschil tussen vroeger en nu is dat je je nu scherp bewust bent van je behoeften en van het feit dat er niet aan voldaan wordt, terwijl je gevoel vroeger vaag en onduidelijk was en je het onvervuld blijven op een indirecte manier ervoer.

Dus het onderkennen van je ware behoeften, lang voor ze vervuld kunnen worden, en zelfs het bewust ervaren van dat niet vervuld zijn, kan alleen maar verlichting, harmonie en vrede brengen, omdat je daarmee een hogere trap van werkelijkheid en waarheid bereikt hebt. Je deinst ervoor terug je van je ware behoeften bewust te worden, niet alleen omdat het niet vervuld zijn pijn doet, maar vooral omdat je in dat onvervuld zijn een bewijs ziet van je inferioriteit. Als je eenmaal de kracht en de moed hebt, de nederigheid en vastbeslotenheid, en ook de werkelijkheidszin om je ware behoeften – ontvangen en geven – onder ogen te zien, en je kunt de tijdelijke frustratie verdragen, dan heb je een veel groter gebied van je ware zelf bereikt dan je misschien denkt.

Om op dit punt te komen heb je eerst vele zij- en omwegen te gaan. En als je eenmaal zover bent, moet je eerst door een zekere periode van leegte, waarin je je onvervulde behoeften en je verlangens bewust ervaart. Maar als je er naar durft te kijken en het accepteert, niet in valse nederigheid, niet zwak, maar vanuit de kracht die je in staat stelt het te verdragen, zolang dat nodig is in verband met de mechanismen die je zelf op gang bracht en die nog niet zijn uitgewerkt, dan zul je niet zo bitter lijden als je deed in de tijd voor je je van dit alles bewust werd.

Er zullen terugvallen zijn en voorbijgaande teleurstellingen, waarbij je de gelegenheid krijgt te zien hoe je innerlijk weer in je oude patronen vervallen bent zonder dat je het in de gaten had. Zo zijn die perioden van ogenschijnlijke terugval en teleurstelling nodig om de nieuwe manier van leven vaster grond te geven, te integreren, een deel van jezelf te laten worden tot het je ‘eerste natuur’ is geworden, wat het in wezen ook is.

Ik herhaal nog eens: er vindt een voortdurend veranderingsproces plaats in je emotionele, je mentale, spirituele en zelfs fysieke organisme, als je geconcentreerd zoekt. Het feit dat je jezelf in volkomen oprechtheid onder de loep neemt - ook dat brengt verandering teweeg.

Dus zolang er twee tegenstrijdige neigingen bestaan moet je nog dieper gaan.

Ik heb nog nooit een mens gezien in wie niet ergens iets vast zat, iemand zonder vooroordeel, blinde vlek of angst om een bestaand idee op te geven. Dit komt natuurlijk door het verdedigingsmechanisme, dat voor een bepaald gezichtspunt kiest omdat dat nodig en veilig is.

Lees de volledige lezing hier