Lezing-004 - Weltschmerz

Highlights & Notes

Hier op aarde zijn jullie alleen maar te gast, zij is niet jullie werkelijke land van oorsprong.

Wanneer de mens in zijn ziel in een of ander opzicht van de goddelijke wetmatigheden afwijkt – en hoe onbewuster dit gebeurt, des te meer – dan kan dit vage gevoel van droefheid en verlangen zich voor enige tijd van hem meester maken; het is dan, om het zo te zeggen, het antwoord of de aanzet van zijn hogere zelf om aan te geven dat niet alles in hem helemaal in orde is.

Je kunt toch zo vaak zien dat mensen wel naar liefde verlangen en ook bereid zijn om deze te geven maar alleen op voorwaarde dat hun die liefde eerst betoond wordt. Deze veilige ruiltransactie doet niet alleen de deur dicht maar veroorzaakt juist zulke misstanden in de ziel waar ik al over heb gesproken en die kunnen dan zulke ‘Weltschmerz’ gevoelens oproe pen omdat de mens op die manier eenzaam blijft.

Je moet hier een onderscheid maken tussen egoïsme en egocentriciteit. Ze zijn allebei verkeerd maar ze hoeven beslist niet altijd een zelfde uitwerking te hebben.

Het is eenvoudigweg zo dat deze gevoelsstromen zich in onwetendheid door het ziekelijke lagere zelf van de mens een verkeerde kant lieten opsturen.

In de eerste plaats is het voor jullie mensen nog wel vanzelfsprekend dat jullie van sommige mensen echt veel meer houden dan van andere – en dit is ook voorlopig, zolang jullie op het niveau zijn waarop jullie nog moeten incarneren, niet anders te verwachten.

Zo heeft de mens heel dikwijls op een of andere manier het vage gevoel dat, wanneer hij heel erg van één persoon houdt, hij iemand anders van wie hij misschien nog meer zou willen houden iets van zijn liefde onthoudt; en evenzo ervaart hij dit bij anderen ten opzichte van zichzelf; zoals het lijkt, komt één tekort wanneer de liefde verdeeld wordt. Maar de echte en gezonde liefde verdeelt zich niet, zij wordt nooit minder, integendeel, hoe meer ze voortgebracht wordt, des te meer vormt ze zichzelf verder. Dit is een eeuwige wet die de mens in zichzelf moet ontdekken

En hoe je tot de echte, gezonde liefde kunt komen? Niet door te proberen jezelf tot liefde te dwingen, dat gaat niet. Je kunt het alleen langs indirecte weg bereiken doordat je bij jezelf begint en wel in die zin dat je bij jezelf eens heel precies nagaat, zonder jezelf iets wijs te maken, hoe groot de rol van het ego, van de overgevoeligheid, de ijdelheid, de trots is. Wie dat eenmaal beseft, heeft de eerste stap op weg naar het komen tot de echte liefde gezet – en daarmee ook het loslaten van die gevoelens van verlangen, droefheid, heimwee of hoe jullie ze ook maar willen noemen. En een ieder kan dit alleen maar bij zichzelf nagaan en wie tot de slotsom komt dat in zijn binnenste in dit opzicht niet alles in orde is, weet dat ook zijn ziel in dit opzicht genezing nodig heeft.

Hij zal dus in zijn ziel duidelijk onderscheid maken tussen het opgeven van zijn trots, het belangrijk vinden van zijn ego en het trouw blijven aan zichzelf.

De angst die zo dikwijls min of meer verborgen in de mensenziel aanwezig is, is dus een grote hindernis voor de liefde; en zij kan alleen dan aanwezig zijn, deze angst, indien de mens in een of ander opzicht teveel van zichzelf houdt, zichzelf te belangrijk vindt, te zeer bezorgd is om zijn eigen welbevinden waardoor hij juist, om het zo te zeggen, ‘vasthoudt’ in plaats van zich uit te laten vloeien, zichzelf – op de juiste en gezonde manier – los te laten. Wie zichzelf dus te belangrijk vindt, zal ook bang moeten zijn; wie zichzelf niet zo belangrijk vindt, hoeft ook niet bang te zijn dat hem ‘iets’ zou kunnen ‘overkomen’ als hij liefheeft.

Wanneer zulke verkeerde stromingen in de ziel aanwezig zijn, geeft de ziel, om het zo te zeggen, waarschuwings- signalen af in de vorm van zulke ‘Weltschmerz’ gevoelens.

Nog een oergrond voor dit gevoel is, wanneer de mens – ook weer uit een zekere angst om zichzelf niet op te geven, niets te riskeren en misschien ook in bepaalde gevallen vanuit een werkelijk egoïsme – zichzelf in een eenzame wereld zet die hij voor zichzelf heeft geschapen.

Ook hier handelt hij tegen de geestelijke wetten in en het hogere zelf spreekt dan weer op zijn wijze door hem zo nu en dan zulke gevoelens te bezorgen zodat deze mens bij tijd en wijle vervuld moet zijn van een gevoel van grote onbevredigdheid en zich natuurlijk ook dikwijls alleen, eenzaam en verlaten voelt.

Jullie moeten echter wel beginnen met geven en niet zoals zo vaak wachten totdat men het jullie eerst geeft. Het ene deel van de ziel wil zichzelf opgeven, wil vervullen, zich opofferen en voelt bij alles de drang om in iedere innerlijke gevoelsstroom de geestelijke wetten te vervullen. Dit deel van de persoonlijkheid wil zichzelf daarom ook vergeten, zijn ijdelheid, zijn trots, zijn voordelen niet zo belangrijk vinden. Want deze hele gevoelsstroom komt uit het hogere zelf dat weet dat alleen hierin vervulling, geluk, harmonie en volmaaktheid is gelegen.

Het andere deel van de persoonlijkheid is uit op gemak, wil niets opofferen, het schuwt zelfs zo nu en dan het licht van het geluk en geeft er de voorkeur aan om in een grauwe, eenzame wereld zonder risico’s te leven (het lijkt zonder risico voor deze blinde kant in de mens). Beide stromen volgen is onmogelijk omdat ze het tegenovergestelde willen.

Deze tegen elkaar in gaande gevoelsstromen veroorzaken immers niet alleen psychische en geestelijke hindernissen maar dit soort kortsluitingen kan zelfs lichamelijke moeilijkheden veroorzaken: moeheid, zwakte en zelfs ziekten. Hoe meer deze tegen elkaar in gaande stromingen steeds weer op elkaar botsen, des te meer wordt kracht aan de mens onttrokken die anders in een gezonde baan productief zou kunnen werken en zich daarom voortdurend zelf zou vernieuwen.

Daarom is dit bewust maken een eerste noodzaak, ook al is daar vaak veel zelfoverwinning voor nodig omdat de meeste mensen daarvoor terugschrikken.

Hij zal dus uit vrije wil opgeven wat niet mogelijk is terwijl de psychisch zieke en onrijpe mens van binnen beide voordelen van de beide elkaar opheffende alternatieven wil en geen van de nadelen; en als hij dan moet inzien dat dit niet mogelijk is, zal hij innerlijk des te meer in opstand komen en worden de conflicten daardoor nog groter omdat dit verzet tegen het onveranderlijke op zichzelf al een ongezonde stroming is. Deze innerlijke conflicten kunnen soms zo groot worden dat ze zich ook in het uiterlijke leven weerspiegelen en manifesteren.

Er zijn veel soorten van dergelijke tegen elkaar in gaande stromingen, niet alleen die waarover ik hier verteld heb. Zulke kortsluitingen kunnen – dikwijls naast diverse andere symptomen – soms zo’n onbestemd verlangen en droefheid doen ontstaan en wanneer een mens daar vaker door wordt geplaagd, zou hij in deze richting moeten zoeken.

De mens kan dit verlangen naar God alleen stillen wanneer hij in zichzelf in volmaakte harmonie met de goddelijke wetten leeft.

Want wie zijn leven op aarde geheel volbrengt zoals God het wenst, zo goed mogelijk, in overeenstemming met zijn persoonlijke taken en zijn ontwikkelingsniveau zal ook geen last hebben van dit soort innerlijke disharmonie of die zich nu uit in verscheurdheid, bitterheid, verkramptheid of in droefheid en ‘Weltschmerz’.

Wanneer een mens dus kiest voor het zich terugtrekken en het eenzame bestaan, wanneer hij uit angst en overgevoeligheid de liefde niet wil geven, dan moet hij er van binnen in berusten dat hij zelf eenzaam en zonder liefde moet leven en hij moet bepaalde vreugden en bevredigingen niet alleen met tegenzin maar volledig opgeven. Zelfs zo’n negatief besluit, mits het werkelijk wordt genomen, betekent al een stap dichterbij de gezondheid dan dit innerlijk niet-besluiten, dit ‘allebei willen hebben’ van de gevoelens. Op die manier zal de mens dan namelijk tenminste van binnen één geheel zijn, hij wordt niet door innerlijke tegenspraak uitgeput.

Er zijn nog wel meer diepere oorzaken van dat ‘Weltschmerz’ gevoel; ze vinden allemaal hun oorsprong in een of andere misstand van de zielskrachten die echter ook andere beweegredenen kunnen hebben.

En niet in de laatste plaats speelt soms ook het volgende een rol: ik heb dikwijls uitgelegd hoe onharmonisch een mens wordt wanneer hij tegen iets in opstand komt dat niet veranderd kan worden; terwijl het accepteren van een slag van het lot de ziel nooit zal schaden. Hij zal daar beslist niet blij mee zijn en dat hoeft en moet ook niet, dat zou een onmogelijkheid zijn maar hij zal het zonder rebellie en bitterheid nemen en de daaruit resulterende droefheid zal de ziel tot op zekere hoogte bevrijden.

De woorden die ik jullie vandaag gegeven heb zijn niet makkelijk te begrijpen en ik vraag jullie om er diep over na te denken.

Er is zo buitengewoon veel dat jullie mensen niet van jezelf begrijpen; daarvoor is inzicht nodig die door tijdsinvestering, concentratie en de hulp van God verkregen kan worden. Vervul je met de gedachte dat je een loutering en genezing van de ziel niet alleen wilt om zo zelf een gelukkiger mens te worden en als geest in een hogere sfeer te komen maar om een licht in het heilsplan van God te zijn en om in jouw leefomgeving dat uit te stralen wat God je voor je verdere ontwikkeling geeft. Als je de vooruitgang van de wereld, de redding van de ziel van zoveel mensen en geesten wenst, hoe dat ook in je gebed tot uitdrukking komt, dan bewerkstellig je dat veel meer wanneer je zelf al vrijer en gezonder bent. Jullie hebben er geen idee van wat voor verschil dat maakt en hoe ver de cirkels zich zo kunnen voortplanten.

Het beste gebed van de mens is toch zijn handelen. En het juiste handelen is om te beginnen de genezing van de eigen ziel waar die nog ziek is – en daar is veel eerlijkheid tegenover jezelf en zelfoverwinning voor nodig. Daarmee vervult de mens en leeft hij het levende gebed.

Heilige woorden bestaan niet als gebedsformule. Een woord kan op zijn hoogst ‘heilig’ zijn als het vanuit de meest zuivere kracht van de ziel omhoog stijgt en dat kan natuurlijk nooit op een mechanische manier gebeuren. Wel is dat veel eenvoudiger dan deze strijd om de gulden middenweg en daarom zullen er altijd en overal mensen zijn die denken dat ze door bepaalde gebedsformules en vaste regels deze strijd kunnen vermijden.

De boer moet niet om regen vragen en de hotelhouder niet om zonneschijn en de een niet om dit en de ander niet om dat. Dit zijn verkeerde gebeden en ze zijn niet werkzaam, Net zo als de gebeden waarin men domweg iets opzegt. Het echte gebed is de onvoorwaardelijke wil om zich verder te ontwikkelen en Gods wil te doen, zelfs als het tegen de eigen wil ingaat.

En als ik een antwoord van God zou kunnen krijgen dat ik niet prettig vind, ben ik dan bereid dat aan te nemen?

Naschrift redactie: ‘Weltschmerz’ kan als volgt worden omschreven: Wereldsmart; de overheersende stemming in de ziel van drukkende smart, droefheid, lijden aan de wereld en haar onvolmaaktheid met het oog op eigen verlangens, verwachtingen. (naar Duden, Deutsches Universal Wörterbuch, Dudenverlag 2003)

Lees de volledige lezing hier